Cwestiynau a Ofynnir Amlaf

Beth ydy tair prif rôl y corff llywodraethu?

1. RÔL STRATEGOL

Mae Canllaw Llywodraethwyr Ysgolion i’r Gyfraith a’r rheoliadau yn disgrifio rolau a chyfrifoldebau cyrff llywodraethu a phenaethiaid fel ei gilydd.

Mae llywodraethwyr yn cyflawni eu rôl strategol trwy benderfynu ar yr hyn y maen nhw eisiau i ysgol ei gyflawni a darparu fframwaith strategol i gyrraedd yno. Mae hyn yn cynnwys:

  1. gosod nodau ac amcanion i’r ysgol;
  2. cytuno ar bolisïau, targedau a blaenoriaethau i gyflawni’r amcanion hyn;
  3. monitro a gwerthuso i weld ydy (1) a (2) yn cael eu cyflawni.

Dylai llywodraethwyr gymryd cyngor bob amser ar hyn gan y pennaeth cyn gwneud penderfyniadau.

Ni ddylai cyrff llywodraethu ymyrryd yn y gwaith o redeg yr ysgol o ddydd i ddydd – dyma ydy cyfrifoldeb y pennaeth.

Cliciwch yma am Ffeil Ffeithiau 01/12 – Y Rôl Strategol ar gyfer gwybodaeth bellach

2. Y FFRIND BEIRNIADOL

Mae cyrff llywodraethu ysgolion yn chwarae rhan allweddol mewn gwella safonau mewn ysgolion. Mae ganddyn nhw ddyletswydd i hyrwyddo’r safonau uchaf o gyflawniad addysgol a rhaid iddyn nhw sefydlu’r fframwaith strategol ar gyfer yr ysgol, ac adolygu cynnydd yn rheolaidd. I wneud hyn yn effeithiol, mae angen i gyrff llywodraethu ysgolion fod yn wybodus a rhaid iddyn nhw ddangos dadansoddiad cadarn o berfformiad yr ysgol. Mae’n bwysig bod y corff llywodraethu yn monitro ac yn gwerthuso cynnydd. I wneud hyn yn llwyddiannus mae angen iddyn nhw weithredu fel ffrind beirniadol i’r pennaeth.

Dylai cyrff llywodraethu ofyn cwestiynau heriol ac ymchwilgar ac fe ddylen nhw ystyried yr atebion a roddir a’r ffeithiau a ddarperir yn ddiduedd. Mae ysgolion yn llai tebygol o gael eu barnu’n effeithiol os nad ydy’r corff llywodraethu yn darparu her gadarn a lefelau uchel o gefnogaeth. Cofiwch pan fo arolwg ysgol yn cael ei gynnal fe fydd yr arolygwyr yn gwerthuso ‘pa mor wybodus ydy’r llywodraethwyr ynghylch perfformiad yr ysgol’ a ‘pha mor dda y mae’r llywodraethwyr yn dal yr ysgol i gyfrif am y safonau a’r ansawdd y mae’n eu cyflawni’..’

“Cliciwch yma am Ffeil Ffeithiau 01/09 – Y Ffrind Beirniadol am ragor o wybodaeth”: /cyhoeddiadau/2009/03/16/01-09-y-ffrind-berniadol/

Cliciwch yma am Ganllaw i Lywodraethwyr ar y Defnydd o Ddata Perfformio am ragor o wybodaeth

3. Y RÔL ATEBOL

Tra bod pennaeth a staf eich ysgol yn atebol i’r corff llywodraethu am berfformiad yr ysgol, rhaid i’r corff llywodraethu fod yn barod i esbonio ei benderfyniadau a’i weithrediadau i unrhyw un sydd â diddordeb dilys. Gall hyn gynnwys staff, rhieni, disgyblion, y gymuned leol, yr ALl, Llywodraeth Cymru.

Cliciwch yma am Rhan 1 o’r Llawlyfr am ragor o wybodaeth